© 2018 BY KLIMAATAVONTUUR gecreeerd met WIX.COM

  • Facebook Basic Black

Open brief Klimaattafel gebouwde omgeving

 

26 april 2018,

 

Betreft: Meer bewonersparticipatie en ondersteuning van de beweging van onderop is nodig voor de klimaattransitie

Geachte heer Samsom,

 

Sinds maart 2018 zijn er vijf klimaattafels actief om tot een klimaatakkoord te komen. Deelnemers zijn belangenorganisaties. Dit is de netwerkende overheid op haar best. Alle belanghebbenden bij elkaar brengen en samen afspraken maken. Maar deze manier van werken doet geen recht aan bij de dynamiek in de samenleving en wat bewoners belangrijk vinden. De klimaattransitie vraagt investeringen en gedragsverandering van mensen en slaagt daarom alleen wanneer we aan weten te sluiten bij de beweging van bewoners. Met deze open brief willen we de klimaattafel uitnodigen gericht vorm te geven aan de responsieve rol van de overheid en de dynamiek in de samenleving.

 

Een beweging van onderop en vier rollen voor de overheid

Er is de afgelopen jaren een beweging van onderop ontstaan. De urgentie en omvang van klimaattransitie vraagt sociale innovatie en gedragsverandering. Zeker omdat huiseigenaren zelf in hun huis moeten gaan investeren. Dat lukt als deze transitie geworteld is in de dynamiek van de samenleving en de beweging van onderop.

 

De beweging van onderop vraagt daarom een andere rol van de overheid. Veel gebruikt zijn de vier overheidsrollen van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur: de rechtmatige overheid, de presterende overheid, de netwerkende overheid en de responsieve overheid. Het idee is niet om te kiezen voor een rol, maar om te schakelen en te combineren.

 

Ontbreken responsieve rol aan klimaattafel

Aan de klimaattafel ontbreekt de responsieve overheid die aansluit bij de dynamiek in de samenleving. Bewoners en hun initiatieven, sociale ondernemers en coöperaties zitten amper aan tafel. De inbreng van meer diverse publieke waarden en van wat er belangrijk is in het dagelijks leven, is daardoor beperkt. Het is nodig dat we de dynamiek van het dagelijks leven centraal zetten. Dat we van belangen naar belangrijk gaan, en van onderhandelen naar dialoog.

 

Tijdens Nationale Energiedialoog moeite gedaan voor responsieve rol en inbreng bewoners

Twee jaar geleden speelde hetzelfde dilemma. Tijdens de nationale energiedialoog meldden zich vooral de gevestigde belangen aan tafel. Bewoners deden amper mee met de gesprekken, met uitzondering van een aantal koplopers onder de energiecoöperaties.

De Rijksoverheid heeft toen bewust moeite gedaan om wel de dynamiek van de samenleving te betrekken en gericht met bewoners te gaan praten. Wij hebben in opdracht van BZK naar verschillende soorten bewoners geluisterd met ‘Van de kook’-sessies. We hebben bewezen dat het mogelijk is om bewoners op rijksniveau mee te laten denken. Niet alleen koplopers. Ook middengroepen en mensen met afstand tot het vraagstuk.

 

Vijf mogelijkheden voor bewonersparticpatie en dynamiek

We geven daarom vijf mogelijkheden om de responsieve rol van de overheid op te nemen in het maken én uitvoeren van klimaatakkoorden: 

  1. Ga op rijksniveau gericht het gesprek aan met verschillende soorten bewoners. Mensen willen meepraten en meebeslissen over de energietransitie in hun eigen leefomgeving. Ook de Rijksoverheid heeft directe, inhoudelijke bewonersparticipatie nodig. Dat is nodig bij het maken en vervolgprocessen van klimaatakkoorden.

  2. Neem energiecoöperaties en andere bewonersinitiatieven op in de landelijke processen. Naast de overheid, de markt en het geïnstitutionaliseerde middenveld (zorg, onderwijs ed) zijn de bewonerscoöperaties, -bedrijven en -initiatieven een eigen segment van de samenleving.

  3. Neem een responsieve houding aan in de landelijke processen. Gebruik de klimaattafels en de vervolgprocessen als een plek om zelf de responsieve rol vorm te geven. Voer andere gesprekken waar mensen, het dagelijks leven en wat belangrijk is centraal staan.

  4. Zorg voor een goed verhaal, heldere kaders en klimaatrechtvaardigheid. Geef landelijke kaders, vertel een betekenisvol verhaal en vervul expliciet de rechtmatige rol. Energiearmoede en klimaatrechtvaardigheid zijn belangrijk.

  5. Als rijksoverheid de responsieve rol van andere overheden ondersteunen en waarderen. Erken de beweging van onderop, faciliteer het sociale proces en het veranderproces van bewoners. Dat maakt het mogelijk dat gemeenten en provincies hun responsieve rol kunnen vervullen.

 

Wij roepen u dan ook met klem op uw responsieve rol aan de klimaattafel vorm te geven. De klimaattransitie slaagt alleen wanneer we aan weten te sluiten bij de beweging van bewoners en de dynamiek in de samenleving. Laten we samen met bewoners op klimaatavontuur gaan. Om te beginnen stellen we een gesprek voor over bewonersparticipatie en de beweging van onderop.

 

Met klimaatvriendelijke groet, namens het Klimaatavontuur

Kirsten Notten, Marianne Zuur en Ariane Lelieveld

 

Mede ondertekend door:

• Thijs van Mierlo, directeur LSAbewoners;

• Ruud Koornstra, Energiecommissaris van de Nationale Energiecommissie;

• Amsterdam, 02025;

Jan Rotmans, hoogleraar duurzaamheid en transities;

Derk Loorbach, directeur DRIFT en hoogleraar van Sociaal-economische transities Erasmus Universiteit, Faculteit van Sociale Wetenschappen;

Eric Creemers, onafhankelijk documentairemaker transitie;

Partijen kunnen zich nog aansluiten om te ondertekenen. 

Stuur ons een mail >> of doe het via onze facebookpagina 'Samen op klimaatavontuur' >>

De volledige brief met uitwerking van de vijf mogelijkheden

en onderbouwing vind je hier als pfd.